Wild IJSLAND 11 dagen · 10 nachten · 1 eiland van vuur en ijs

Het land in cijfers

IJslands spreken — een vliegtuigcursus

IJslanders spreken uitstekend Engels, dus je hebt het strikt genomen niet nodig. Maar een paar pogingen in het IJslands worden altijd met een glimlach ontvangen, en sommige uitspraken zijn ronduit vermakelijk om te oefenen op de heenvlucht. IJslands is een van de oudste Germaanse talen die vrijwel onveranderd is gebleven since de middeleeuwen: de IJslanders van vandaag kunnen nog steeds de Oud-Noorse sagen lezen die meer dan 800 jaar geleden werden neergeschreven.

IJsland is geologisch gezien een van de jongste landmassa's op aarde, voortdurend gevormd en hervormd door vulkanisme, gletsjers, geothermische activiteit en de permanente spanning tussen de Noord-Amerikaanse en de Euraziatische tektonische plaat, die hier letterlijk uiteenwijken met een paar centimeter per jaar. Het gevolg is een landschap dat nergens anders op aarde zijn weerga vindt: zwarte lavavlakten, gekleurde reuzengebergten van ryoliet, stoomende aardopeningen, watervallen die van de rand van lavaplateaus vallen, en ijsblokken zo groot als huizen die in turquoise lagunes drijven.

Het land heeft iets meer dan 370.000 inwoners, waarvan meer dan twee derde in en rond de hoofdstad Reykjavik woont. De rest van het eiland is bijna leeg. Op de F-wegen, de onverharde bergwegen die het binnenland ontsluiten en enkel in de zomer en uitsluitend met een 4×4 rijdbaar zijn, kan je uren rijden zonder een ander voertuig te kruisen. Die leegte is geen gebrek. Het is de kernervaring.

Hallgrimskirkja, het icoon van Reykjavik. De toren is gemodelleerd naar de basaltkolommen die je doorheen de hele reis zal tegenkomen.

De route van deze Beyond Borders-groepsreis is een groot lus die bijna het gehele eiland omspant: van het binnenland in het zuiden via de oostkust naar het noorden, dan via de centrale hooglanden terug naar Reykjavik in het westen. Je rijdt op verharde wegen én op ruige F-wegen met de 4×4, je wandelt op gletsjers, je vaart met een speedboot en je snorkelt eventueel in het koudste kristalheldere water dat je ooit zal voelen. Het programma is intens, gevarieerd, en nergens saai.

De vlucht van Brussel of Amsterdam naar Reykjavik duurt gemiddeld drie uur. Keflavik Airport, de internationale luchthaven van IJsland, ligt iets ten zuidwesten van Reykjavik en is het toegangspoort tot een land dat al bij aankomst zijn karakter toont: kaal, winderig, met een panorama van lavavlakten en lage heuvels die tot aan de horizon reikt.

Selfoss is een kleine stad van ongeveer 11.000 inwoners, gelegen aan de rivier de Ölfusá in het zuiden van IJsland. Het is een rustieke maar goed uitgeruste basis voor de tochten die de komende dagen gaan volgen. De eerste avond is voor kennismaking met de groep, een eerste maaltijd, en een eerste confrontatie met het bijzondere IJslandse daglicht: in de zomer gaat de zon amper onder, en zelfs om middernacht is de hemel nog helder blauw.

Landmannalaugar is een naam die je na vandaag niet snel vergeet. De bestemming ligt in het vulkanische hoogland van het zuiden van IJsland, bereikbaar via een onverharde F-weg die enkel in de zomermaanden toegankelijk is en uitsluitend gereden mag worden met een 4×4 voertuig. De reden: de weg doorkruist rivieren die je doorwaadt, passeert lavavelden van ruwe en scherpe obsidiaan, en klimt over bergpassen waar het pad soms breder is dan je lef aangeeft.

De kleurrijke rhyolietbergen van Landmannalaugar. Rood, groen, geel, zwart en paars lopen in elkaar over als een geologisch schilderij.

Wat je bovenaan aantreft, is een van de meest surreële landschappen ter wereld. Landmannalaugar is wereldberoemd om zijn kleurrijke bergen van ryoliet, een vulkanisch gesteente dat door de aanwezigheid van verschillende mineralen felrode, oranjebruine, groene en paarse tinten aanneemt. Tegen een donkere, bewolkte IJslandse lucht zijn die kleuren bijna choquerend helder. Tegen een blauwe lucht zijn ze volledig ongeloofwaardig.

De full day hike

De hike in Landmannalaugar is lang maar niet technisch moeilijk. De populairste route voert langs de rand van de Laugahraun-lavastroom, een relatief jonge lavavlakte die is gestold na een uitbarsting in de zestiende eeuw, en klimt vervolgens naar het panoramapunt vanwaar je de volledige kleurenwaaier van het berglandschap overziet. Onderweg passeer je warme bronnen die dampend uit de grond komen, sneeuwvelden die het hele jaar blijven liggen in de beschaduwde valleien, en kleine beekjes met een kleur zo heldergroen dat je de ogen nauwelijks kunt geloven.

Natural hotpool aan het basecamp

Na de hike daalt iedereen terug naar het basecamp van Landmannalaugar, waar een van de aantrekkelijkste beloningen van de dag wacht: een natuurlijke warmwaterbron die door de geothermische activiteit van de ondergrond op de perfecte badtemperatuur gehouden wordt. Je glijdt het water in te midden van een lavaveld, met kleurrijke bergen rondom je en een lucht die nergens anders zo groot lijkt als hier in de IJslandse hooglanden.

De mountainbiketocht van vandaag is geen prestatie-uitdaging. De gids beschrijft het als een eenvoudige fietstocht die draait om de beleving van de omgeving. Die omgeving is bijzonder: het geothermisch gebied rondom Hveragerdi, een dorp dat bekend staat als de warmste plek van IJsland, bevat honderden warmwaterbronnen, roze aardopeningen en dampende grond die voortdurend in beweging lijkt.

Skógafoss, een van de twee indrukwekkende watervallen die jullie op dag 3 bezoeken. De waterval is 60 meter hoog en zo breed dat je altijd nat wordt als je er te dicht bij staat.

De aardbeving van 2008

In mei 2008 werd de regio rondom Hveragerdi getroffen door een aardbeving van magnitude 6.3. De aardbeving opende nieuwe scheuren in de bodem en activeerde geothermische gebieden die daarvoor inactief waren. De IJslandse gids die de groep begeleidt, heeft dat zelf meegemaakt en vertelt ter plaatse hoe de grond scheurde, hoe de bestaande hotsprings verdwenen en nieuwe ontstonden, en hoe het geothermische landschap sindsdien opnieuw een eigen evenwicht zocht. Een les in geologie die geen boek kan evenaren.

Het zwarte basaltstrand bij Vik

Het dorpje Vik i Mýrdal, het meest zuidelijk gelegen dorp van IJsland, ligt aan een van de meest fotografeerde kustlijnen van Europa. Het strand is volledig zwart, opgebouwd uit vulkanisch basaltgruis en lavakorrels. In de zee steken de Reynisdrangar, drie basaltrotsen die als donkere vingers uit de branding omhoog reiken. Volgens de IJslandse folklore zijn het verharde trolls die verrast werden door het ochtendlicht. Het zwarte strand is niet veilig voor zwemmen, de golven zijn onvoorspelbaar en kunnen plotseling erg ver het strand opkomen, maar voor wandelen en fotograferen is het een van de meest dramatische plaatsen op aarde.

Een uitloper van Vatnajökull, de grootste gletsjer van Europa. De zwarte strepen zijn vulkanisch as dat in het ijs is ingevroren tijdens vroegere uitbarstingen.

Fjaðrárgljúfur Canyon

Op weg naar Skaftafell stop je bij de Fjaðrárgljúfur Canyon, een circa twee kilometer lange en tot 100 meter diepe kloof die werd uitgesleten door smeltwater aan het einde van de laatste ijstijd, ongeveer 9.000 jaar geleden. De randen van de kloof zijn begroeid met mos en gras in alle denkbare tinten groen, en de Fjaðrá-rivier slingert turquoise door de bodem. Het uitzicht vanaf de wandelroute langs de rand is duizelingwekkend en onwerkelijk tegelijk.

Skaftafell en Svartifoss

Skaftafell maakt deel uit van het Vatnajökull Nationaal Park, het grootste nationale park van Europa. De drieuurse wandeling die vandaag gepland staat, voert langs de Svartifoss, een waterval die zijn naam, "de zwarte val", te danken heeft aan de reusachtige basaltkolommen die als een donkere kroon rondom de val hangen. Die kolommen zijn de geologische broers van de kolommen die je eerder zag op het zwarte strand bij Vik en die je later nog zal tegenkomen in de Studlagil Canyon.

Svinafellsjökull — de gletsjertong van dichtbij

Net voorbij Skaftafell biedt de gletsjertong van Svinafellsjökull een van de meest toegankelijke gletsjerervaringen van IJsland: je kunt de ijswand naderen over een vlak pad tot op een paar tientallen meter, zonder stijgijzers of gids. De gletsjertong is een uitloper van Vatnajökull en heeft het karakteristieke blauw-witte ijs dat je bij een doorkijk in de crevasses ziet. Let op: de toegankelijkheid kan variëren naargelang het seizoen en de veiligheidsmaatregelen ter plekke.

Fjallsarlon — de stille lagune

Fjallsarlon is een kleinere gletsjerlagune ten westen van Jökulsárlón, en precies omdat ze minder bekend is, is ze soms indrukwekkender: minder boten, minder toeristen, en dezelfde drijvende ijsbergen in een rustiger decor. De lagune ligt aan de voet van de gletsjer Fjallsjökull, ook een uitloper van Vatnajökull, en biedt een panorama dat op heldere dagen wordt afgerond door de bergkam van Öræfi op de achtergrond.

Overnachting in Hali

De overnachting op dag 4 is in Hali, een kleine gemeenschap aan de zuidkust van IJsland, in de schaduw van de Öræfi-vulkaan. Hali Country Hotel is een bekend adres in de regio, gelegen op een boerderij met directe zichten op de gletsjer en de kust. (Ik voeg toe dat dit vermoedelijk Hali Country Hotel is op basis van de locatie en het reisprofiel, maar dat staat niet expliciet in het programma bevestigd.)

Wandelen op Vatnajökull met stijgijzers. Het oppervlak is overwegend grijs van vulkanisch as, maar in de diepe scheuren kleurt het ijs helderblauw.

Gletsjerwandeling

De dag start met het aantrekken van stijgijzers, de metalen spikes die onder de wandelschoenen geklemd worden en grip geven op het gladde gletsjers-ijs. De gids leidt de groep over het gletsjersoppervlak, legt uit hoe gletsjers worden gevormd door de accumulatie en compactie van sneeuw over honderden jaren, en toont de bijzonderste beelden van dichtbij: de diepe blauwe scheuren, "crevasses" genaamd, die soms meters diep zijn en een ijs-blauw laten zien dat nergens anders zichtbaar is.

Dat bijzondere blauw ontstaat omdat oud, diep gecomprimeerd ijs alle golflenges van rood licht absorbeert en alleen het blauwe licht doorlaat. Hoe ouder en dichter het ijs, hoe intenser de blauwe kleur. In de diepste crevasses is het ijs soms duizend jaar oud.

Jökulsárlón Glacierlagune

De Jökulsárlón Glacierlagune is een van de meest indrukwekkende plaatsen op aarde, en ook een van de jongste: de lagune bestond honderd jaar geleden nog niet. Ze ontstond in 1934 toen de gletsjer Breiðamerkurjökull voldoende begon te smelten om een meer te vormen. Sindsdien heeft de lagune elke tien jaar groter geworden naarmate de gletsjer zich verder terugtrekt.

Een Zodiac speedboot manoevreert tussen de drijvende ijsbergen van Jökulsárlón. De ijsblokken varieren van de grootte van een koelkast tot die van een flatgebouw.

Overnachting in Djupivogur

Na Diamond Beach rijdt de groep door naar Djupivogur, een rustig vissersdorpje aan de oostkust van IJsland, aan de Berufjörður-fjord. De naam betekent "diepe baai" en het dorp telt slechts een paar honderd inwoners. Het is een authentieke IJslandse gemeenschap, ver van de toeristische routes, met zicht op de fjord en de besneeuwde bergtoppen aan de overkant. Een goede plek om de overdaad aan indrukken van de dag te laten bezinken.

De lange rijdag richting het noorden is geen verloren dag maar een aaneenschakeling van drie bijzonder verschillende ervaringen. De eerste brengt jullie naar Seydisfjordur, een klein fjorddorpje van slechts 700 inwoners, ingebed in een nauw fjord en bereikbaar via een bergpas met spectaculair uitzicht. Het kleurrijkste element van het dorp is de "rainbow church", een kleine houten kerk omgeven door een regenboogstoep, die een rustige maar opvallende ode aan inclusiviteit is in een van de meest afgelegen nederzettingen van het eiland.

Studlagil Canyon

De Studlagil Canyon is een van de best bewaarde geheimen van IJsland, al wordt het een steeds minder goed bewaard geheim door de populariteit van reisfoto's. De canyon wordt gevormd door de rivier de Jökulsá á Brú, die turquoise gekleurd is door gletsjersediment, en de wanden van de canyon bestaan uit perfecte zeshoekige basaltkolommen van wel 15 meter hoog. Het ziet eruit als een architectonisch meesterwerk, maar het is volledig gevormd door de afkoeling van lava over geologische tijdschalen.

Hverir — het Marslandschap

De dag eindigt bij Hverir, een groot geothermisch veld aan de rand van het Myvatn-meer in het noorden van IJsland. Hverir is radicaal anders dan alle andere geothermische gebieden die je op het eiland ziet: de grond is roodbruin, bijna kleurloos van al het zwavel, de aarde borrelt en spuugt modder op uit diepe putten, en overal stijgt witte stoom op uit scheuren en fumarolen. Er hangt een permanente zwavelgeur die doordringend maar niet onaangenaam is. Wie ooit naar Mars wil, heeft hier zijn dichtstbijzijnde surrogaat.

Godafoss — de waterval der goden

Godafoss, "de waterval der goden", is een van de meest historisch beladen plekken van IJsland. In het jaar 1000 na Christus nam de wetgever Þorgeir Ljósvetningagoði, na langdurig beraad, de beslissing dat IJsland het christendom zou aannemen als staatsgodsdienst. Als symbool van die beslissing gooide hij zijn houten beelden van de oude Noorse goden in de waterval. Vandaar de naam. De waterval zelf is breed, krachtig en spectaculair, verdeeld in twee bogen die samenvloeien in een rotsige pool. Een van de mooier bereikbare watervallen van het noorden.

Overnachting in Akureyri

Na de whale watching overnacht de groep in Akureyri, de tweede stad van IJsland met circa 20.000 inwoners. Akureyri ligt aan de langste fjord van IJsland, de Eyjafjörður, en heeft ondanks zijn bescheiden omvang een levendig centrum met restaurants, winkels, een botanische tuin en de typisch IJslandse Akureyrarkirkja-kerk, die het silhouet van de stad domineert. De stad staat bekend als de meest toegankelijke uitvalsbasis voor het noorden van het eiland.

Hauganes is een piepklein vissersdorpje aan de Eyjafjörður, de langste fjord van IJsland, in het noorden van het eiland. De reden om hier te zijn is eenvoudig: de fjord is een van de meest betrouwbare whale watching-locaties ter wereld. Bultruggen en blauwe vinvissen frequenteren de wateren hier zo regelmatig dat de operatoren een slagingspercentage van 99% vermelden, een getal dat elders in de wereld bijna nooit gehaald wordt.

De namiddag na de whale watching is vrij te besteden in het dorpje, met zijn panorama's over de fjord en de besneeuwde bergtoppen aan de overkant. Het is een zeldzaam rustig moment in een programma dat verder weinig stilstaat, en een kans om de indrukken van de voorbije dagen te laten bezinken.

Hveravellir is een geothermisch oasegebied midden in de centrale hooglanden van IJsland, op een hoogte van circa 640 meter. Het ligt aan de historische binnenlandse reisroute die IJslanders eeuwenlang gebruikten om van het noorden naar het zuiden te reizen, de zogenaamde Kjalvegur. Het gebied combineert stoomende fumarolen, hete bronnen en een spectaculair hooglandpanorama dat tot aan de verre gletsjers Langjökull en Hofsjökull reikt.

Let op: het vorige programma vermeldt ook Kerlingarfjöll als bestemming op dag 8. Het bijgestuurde programma vermeldt enkel "wandelen in Hveravellir". Ik houd mij aan de nieuwe versie, maar het is mogelijk dat Kerlingarfjöll opnieuw op dag 9 terugkomt.

De wandelingen in Kerlingarfjöll zijn gevarieerd van moeilijkheidsgraad, van eenvoudige paden door het stoomgebied tot stevige klimtochten naar de bergtoppen met uitzicht over de gletsjers. De combinatie van rood-oranje bergen, witte sneeuwvelden en witte stoomwolken maakt het landschap fotografisch bijna te mooi voor zijn eigen goed.

Kerlingarfjöll — de bergketen die stoomt

Kerlingarfjöll is een kleine maar spectaculaire bergketen diep in de centrale hooglanden van IJsland, ingeklemd tussen twee gletsjers. De naam betekent "de bergen van de oude vrouw", naar een oud volksverhaal over een troll. Het geothermische gebied van Hveradalir, een vallei met rood-oranje ryolietbergen, dampende aardopeningen en borrelende rivieren, maakt het wandelen hier tot een buitenaardse ervaring. De hike op dag 9 vertrekt vanuit Hveravellir en voert naar de spectaculaire panoramapunten van Kerlingarfjöll.

Gullfoss — de gouden waterval

Gullfoss, de "gouden waterval", is een van de bekendste watervallen van IJsland en een vast onderdeel van de Gouden Cirkel, de populairste dagtocht vanuit Reykjavik. De Hvítá-rivier stort zich hier in twee trappen naar beneden in een 70 meter diepe kloof. Bij zonnig weer vormt de nevel een regenboog boven de val, wat de naam deels verklaart. In de vroege twintigste eeuw werd Gullfoss bijna omgebouwd tot een waterkrachtcentrale, maar de grondeigenares Sigríður Tómasdóttir verzette zich fel en de val bleef gespaard. Ze wordt vandaag soms de eerste IJslandse milieuactiviste genoemd.

Geysir en Strokkur

Het Geysir-gebied is de thuisbasis van de warmwaterbron die het woord "geiser" aan alle talen van de wereld gaf. De grote Geysir zelf is tegenwoordig bijna volledig inactief en schiet slechts zelden omhoog. Zijn buurman Strokkur is des te actiever: elke vijf à tien minuten slaat hij een zuil kokend water tot 30 meter de lucht in, en het is een fenomeen dat je nooit snel genoeg op camera hebt.

Þingvellir Nationaal Park en de Silfra Kloof

Þingvellir, uitgesproken als "Tingvedlir", is UNESCO Werelderfgoed en een van de meest historisch beladen plaatsen van IJsland. Hier werd in 930 na Christus het Althing opgericht, het oudste nog bestaande parlement ter wereld. Maar Þingvellir is ook geologisch uitzonderlijk: het park ligt precies op de naad tussen de Noord-Amerikaanse en de Euraziatische tektonische plaat, die hier zichtbaar uiteenwijken. De kloofvallei van Þingvellir is het zichtbare bewijs van die splitsing.

Snorkelen in de Silfra kloof in Þingvellir Nationaal Park. Het water, gefilterd door jaren door lavarots, is zo helder dat de zichtbaarheid soms 100 meter bedraagt.

In de Silfra-kloof, de spleet tussen de twee platen, bevindt zich gletsjerswater dat jarenlang gefilterd is door lavasteen en daardoor van een kristalzuiverheid is die nergens anders op aarde haar gelijke vindt. De zichtbaarheid in het water kan oplopen tot 100 meter.

Hallgrimskirkja domineert de skyline van Reykjavik. De kerk is de grootste in IJsland en werd gebouwd over een periode van 38 jaar, van 1945 tot 1986.

Reykjavik is de noordelijkste hoofdstad ter wereld, met een bevolking van slechts 130.000 mensen in de stad zelf. Voor een hoofdstad is het verbazingwekkend intiem: de meeste bezienswaardigheden liggen op loopafstand van elkaar, en de sfeer is eerder die van een groot dorp dan van een metropool. Maar een dorp met wereldklasse restaurants, een levendige muziekscene en een straatkunsttraditie die al jaren op internationaal niveau opvalt.

Wat te doen in Reykjavik

Klimaat en kleding

IJsland heeft een subarctisch klimaat met grote variaties zelfs binnen één dag. Het lokale gezegde luidt: "Als je het IJslandse weer niet bevalt, wacht dan vijf minuten." Ga ervan uit dat je te maken krijgt met wind, regen en kou, ook in de zomermaanden.

Optionele activiteiten met meerprijs

Valuta en budget

Vertrekplaats

De reis vertrekt vanuit Brussel of Amsterdam. Exacte vluchttijden en vertreklocaties worden bevestigd bij de boeking via Beyond Borders. Voor vragen over de reis: info@beyondborders.be of +32 14 15 15 07.